Trendyol'da Patent ve Tasarım Hakkı İhlali I Elektronik Ticaret Pazaryerlerinde Sınai Mülkiyet Hakkı İhlalleri

Üretimi size ait bir ürünü ya da buluşu satarak ticari faaliyetlerinize devam ediyor olabilirsiniz. Bu ürünler üzerinde belirli şartları sağlamanız halinde Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan alınmış "tasarım tescili" belgeniz ya da "patent tescil" belgeniz var.

Trendyol, İnstagram, Amazon ya da alternatif elektronik ticaret pazaryerlerinden birinde bu ürününüzü satıyorsunuz. Oldukça da ilgi görüyor ve satış sayfanız en üst sıralarda listeleniyor.

Ancak bir başka satıcının sizin rızanız olmadan aynı ürününün taklidini ya da ayırt edilemeyecek kadar benzerini sattığını gördünüz. Bu durumda kendisini uyarmanıza rağmen ürünleri kaldırmadı ve tüketiciler artık karşı taraftaki satıcıyı siz sanıyor ve ondan da üründen alıyor. Buna karşılık aldığı ürünler adi çıktığı için gelip size karşı şikayet oluşturuyorlar. Bu durumda Türk Hukuk sistemi uyarınca nasıl aksiyon alınması gerektiğini yazımızda paylaşacağız.

Tasarım İhlali Nedir?

Öncelikle; elinizdeki hakkın gerçekten patent/faydalı model hakkı mı yoksa tasarım hakkı mı olduğunu doğru tespit etmek gerekir. Çünkü hukuki yol haritası buna göre değişir.

Sınai Mülkiyet Kanunu'na göre tasarım, bir ürünün tümü veya parçası üzerinde ortaya çıkan çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi unsurlardan doğan görünümü korur.

Patent ve faydalı model koruması ise ürünün dış görünüşünü değil, teknik çözümünü ve çalışma mantığını korur. Başka bir anlatımla; ürününüzün şekli, dış görünüşü ve ayırt edici görünümü kopyalanıyorsa tasarım hakkı, ürününüzün teknik sistemi veya buluş niteliğindeki çözümü taklit ediliyorsa patent ya da faydalı model hakkı gündeme gelir.

Trendyol’da hangi fiiller hak ihlali sayılır?

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu bakımından mesele yalnızca “karşı taraf benim ürünümü üretmiş” noktasında kalmaz. Tasarım hakkı bakımından, hak sahibinin izni olmadan tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısının ya da ayırt edilemeyecek kadar benzerinin üretilmesi, piyasaya sunulması, satılması, sözleşme yapmak için önerilmesi, ithal edilmesi, ticari amaçla kullanılması veya bu amaçlarla elde bulundurulması tasarım hakkına tecavüz sayılır.

Patent veya faydalı model bakımından da, hak sahibinin izni olmaksızın buluş konusu ürünün üretilmesi, satılması, satışa arz edilmesi, kullanılması, ithal edilmesi veya bu amaçlarla elde bulundurulması tecavüz kapsamına girer. Bu nedenle Trendyol’da ürünün yalnızca üreticisi değil, onu ticari şekilde listeleyip satışa arz eden satıcı da uyuşmazlığın tarafı haline gelebilir. Bu son cümle, kanundaki “satma”, “satışa arz” ve “ticari amaçla elde bulundurma” ibarelerinin doğal sonucudur.

“Ben üretmedim, sadece sattım” savunması neden her zaman yeterli değildir.

Uygulamada satıcıların en sık yaptığı savunma budur. Ancak kanundaki koruma sistemi yalnızca üretim fiiline bağlanmamıştır. Kanun, ihlali piyasaya sunma ve satışa arz aşamasında da görmektedir.

Bu nedenle Trendyol’da mağaza açıp, başkasına ait tescilli tasarımın aynısını veya ayırt edilemeyecek kadar benzerini satmak yahut patent koruması altındaki teknik çözümü içeren ürünü listelemek, “ben fabrikada üretmedim” denilerek tamamen bertaraf edilebilecek bir risk değildir. Özellikle yüksek satış hacmine ulaşan ürünlerde bu savunma pratikte daha da zayıflar.

Hak sahibi hangi davaları açabilir?

Sınai Mülkiyet Kanunu’nun ortak hükümlerine göre hak sahibi, ihlalle karşılaştığında tek bir davaya mahkûm değildir. Tecavüzün tespiti, muhtemel tecavüzün önlenmesi, başlamış tecavüzün durdurulması, tecavüzün kaldırılması, maddi ve manevi tazminat, ihlale konu ürünler ile üretimde münhasıran kullanılan araçlara el konulması, gerektiğinde bunların şeklinin değiştirilmesi veya imhası, ayrıca haklı menfaat varsa kesinleşmiş kararın ilanı veya ilgililere tebliği talep edilebilir.

Kısacası Türk hukukunda hak sahibinin elinde yalnızca “ürünü kaldırtma” imkânı değil, ihlali tamamen kesmeye ve zararını gidermeye yönelik geniş bir dava seti vardır.

Bu konuda web sitemizde detaylı yazıları inceleyebilirsiniz.

Bu tür dosyalarda ihtiyati tedbir neden çok önemlidir?

Patent ve tasarım uyuşmazlıklarında davanın sonunda haklı çıkmak çoğu zaman tek başına yeterli olmaz. Çünkü siz dava sürerken karşı taraf satışa devam ederse, zarar büyümeye devam eder. Bu nedenle SMK m.159 kapsamında, dava açma hakkı olan kişi; kullanımın sınai mülkiyet hakkına tecavüz edecek şekilde gerçekleştiğini veya bunun için ciddi ve etkin hazırlık bulunduğunu yaklaşık olarak ispat edebildiği takdirde ihtiyati tedbir talep edebilir.

Uygulamadaki anlamı şudur: Trendyol’daki ihlalli satışın, dava sonunu beklemeden durdurulması için mahkemeden acil koruma istenebilir. Özellikle satışın yoğun olduğu, ürünün hızlı yayıldığı ve hak sahibinin pazarını doğrudan zedelediği dosyalarda ihtiyati tedbir çoğu zaman ana davadan daha kritik hale gelir.

Tazminat davasında neler istenebilir?

Tazminat boyutunda da hak sahibinin eli boştur denilemez. Akademik kaynaklarda ve SMK m.151 çerçevesinde açıkça kabul edildiği üzere hak sahibinin zararı fiilî kaybı ve yoksun kalınan kazancı kapsar.

Bu nedenle Trendyol’daki hak ihlalinde zarar hesabı sadece “kaç ürün satıldı?” sorusuna indirgenmez; ciro kaybı, pazar kaybı ve ihlalcinin haksız kazancı birlikte değerlendirilebilir. Manevi tazminat da, somut olayın şartları oluşmuşsa ayrıca gündeme gelebilir.

Dava hangi mahkemede açılır?

6769 sayılı Kanun’da öngörülen davalarda görevli mahkeme kural olarak Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesidir. Bu ihtisas mahkemesinin bulunmadığı yerlerde ise genel kabul, görevin Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından yerine getirilmesidir

. Bu ayrım önemlidir; çünkü patent ve tasarım dosyaları teknik dosyalardır ve çoğu zaman bilirkişi incelemesi, ürün karşılaştırması ve koruma kapsamı analizi gerektirir. Bu sebeple davanın başından itibaren doğru mahkeme ve doğru dava türü ile hareket edilmesi gerekir.

Tasarım İhlali Suç Mu?

Tasarım ihlali ve Patent ihlali suçtur. Ancak bu ihlallere ilişkin suç düzenlemeleri münhasıran Sınai Mülkiyet Kanunu'nda yer almaz. Cezalandırma eylemi Türk Ticaret Kanunu haksız rekabet eylemleri kapsamında cezalandırılır.

İnstagramda Satılan Ürünler İçin Geçerli Mi?

Hak ihlalinin nerede gerçekleştiğinin hukuken bir önemi yoktur. Trendyol, Amazon, İnstagram yahut Shopify farketmeksizin tasarım hakkı nerede ihlal ediliyorsa edilsin hukuki aksiyon alınabilir.

Türk Ticaret Kanunu 62. Maddesinde : 55 inci maddede yazılı haksız rekabet fiillerinden birini kasten işleyenler, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde, 56 ncı madde gereğince hukuk davasını açma hakkını haiz bulunanlardan birinin şikâyeti üzerine, her bir bent kapsamına giren fiiller dolayısıyla iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılırlar.

düzenlemesi yer almaktdır.

Trendyol’da sizin tescilli ürününüzün taklidinin satılması halinde mesele yalnızca bir pazar yeri şikâyeti değildir. Türk hukuk sistemi, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu ile hak sahibine güçlü araçlar vermektedir. Eğer ihlal ürünün görünümüne ilişkinse tasarım hakkına tecavüz; teknik çözümüne ilişkinse patent veya faydalı model hakkına tecavüz söz konusu olabilir.

Böyle bir durumda pratikte en doğru sıra çoğu dosyada şudur: önce ihlal delilleri sağlam şekilde toplanır, ardından hak sahipliği belgeleri dosyaya konur, sonrasında ihtara ve gerekli ise platform başvurusuna ek olarak tespit, men, durdurma, kaldırma, tazminat ve ihtiyati tedbir talepleriyle mahkeme süreci değerlendirilir. Yani konu, “rakip satıcı haksızlık yaptı” seviyesinde bırakılmamalı; doğrudan sınai mülkiyet hakkına tecavüz dosyası olarak ele alınmalıdır

Ofisimiz iletişim bilgileri için tıklayınız.