İspanya Dijital Nomad Vizesi Başvurusu: Hukuki Riskler, Ret Sebepleri ve Başvuru Sürecinin Yönetimi
İspanya Dijital Nomad Vizesi Başvurusu: Hukuki Riskler, Ret Sebepleri ve Başvuru Sürecinin Yönetimi
Giriş
Uzaktan çalışma modeli, özellikle COVID-19 pandemisi sonrasında küresel iş gücü piyasasında kalıcı bir dönüşüme neden olmuştur. Fiziksel ofise bağlı çalışma anlayışının yerini, dijital teknolojiler aracılığıyla farklı ülkelerden hizmet sunabilen çalışanlar ve serbest meslek erbapları almaya başlamıştır. Yazılım geliştiriciler, grafik tasarımcılar, dijital pazarlama uzmanları, finans danışmanları, avukatlar, mühendisler ve birçok farklı meslek grubu, artık faaliyetlerini dünyanın herhangi bir ülkesinden sürdürebilmektedir.
Bu dönüşüm, devletlerin göç politikalarını da etkilemiş; birçok ülke uzaktan çalışan yabancıları kendi ekonomilerine çekebilmek amacıyla özel oturum izinleri geliştirmiştir. Bu kapsamda en dikkat çekici düzenlemelerden biri de İspanya tarafından yürürlüğe konulan Dijital Nomad (International Teleworking) Vizesi olmuştur.
İspanya, 2022 yılında kabul edilen Startup Law ile uluslararası uzaktan çalışanlara yönelik yeni bir hukuki statü oluşturmuş; yabancı şirketler adına çalışan veya yabancı ülkelerde yerleşik müşterilere hizmet sunan serbest çalışanların belirli şartları sağlamaları hâlinde İspanya'da ikamet etmelerine ve çalışmalarına imkân tanımıştır.
Ancak uygulamada Dijital Nomad Vizesi, kamuoyunda sıklıkla "kolay oturum izni" veya "internet üzerinden çalışan herkesin alabileceği bir vize" olarak tanıtılmaktadır. Bu yaklaşım hukuken doğru değildir.
Çünkü İspanyol göç idaresi tarafından yapılan değerlendirme yalnızca başvuru sahibinin gelir elde edip etmediğiyle sınırlı değildir. Başvuru dosyası; çalışma ilişkisinin hukuki niteliği, gelir kaynaklarının sürdürülebilirliği, başvuru sahibinin mesleki yeterliliği, şirketin faaliyet geçmişi, sosyal güvenlik statüsü, belge düzeni ve kamu güvenliği bakımından çok yönlü bir incelemeye tabi tutulmaktadır.
Dolayısıyla eksik veya yanlış hazırlanan başvurular, yalnızca belge eksikliği nedeniyle değil; hukuki altyapının yeterince ortaya konulamaması sebebiyle de reddedilebilmektedir.
Bu rehberde;
- Dijital Nomad Vizesinin hukuki dayanağı,
- Kimlerin başvurabileceği,
- Başvuru sürecinde dikkat edilmesi gereken hukuki hususlar,
- En sık karşılaşılan ret nedenleri,
- Ret kararlarına karşı kullanılabilecek başvuru yolları,
- Oturumun devamı ve uzun vadeli sonuçları
Türk vatandaşları bakımından ayrıntılı şekilde incelenecektir.
Dijital Nomad Vizesi Nedir?
İspanya Dijital Nomad Vizesi, yabancı bir işveren adına uzaktan çalışan veya serbest meslek faaliyeti kapsamında yabancı müşterilere hizmet sunan üçüncü ülke vatandaşlarına tanınan özel bir oturum ve çalışma izni statüsüdür.
Bu izin, klasik anlamda bir çalışma vizesi değildir.
Başvuru sahibinin İspanya'daki bir işveren tarafından istihdam edilmesi zorunlu olmadığı gibi, İspanyol iş piyasasına doğrudan katılması da esas amaç değildir. Düzenlemenin temel amacı; ekonomik faaliyetini yabancı ülkelerde sürdüren ancak yaşamını İspanya'da devam ettirmek isteyen yüksek nitelikli kişilerin ülkeye çekilmesidir.
Bu nedenle Dijital Nomad Vizesi, geleneksel göç hukuku araçlarından farklı bir mantık üzerine kurulmuştur.
Başvuru sahibinin gelirinin esas itibarıyla İspanya dışından elde edilmesi beklenmektedir. Serbest çalışanlar bakımından ise İspanyol müşterilerden elde edilen gelirin toplam faaliyet içerisindeki payına ilişkin sınırlamalar bulunmaktadır. Bu düzenleme, vizenin yerel iş gücü piyasasını koruma amacı ile uluslararası uzaktan çalışmayı teşvik etme amacı arasında denge kurmayı hedeflemektedir.
Dijital Nomad Vizesinin Hukuki Dayanağı
İspanya Dijital Nomad Vizesi, tek bir kanun hükmünden ibaret değildir. Aksine, göç hukuku, yabancılar hukuku, girişimcilik politikaları ve vergi hukukunu ilgilendiren çok katmanlı bir düzenleme sisteminin parçasıdır.
Temel hukuki çerçeve aşağıdaki düzenlemelerden oluşmaktadır:
- Law 14/2013 on Support for Entrepreneurs and their Internationalisation (Girişimcilerin Desteklenmesi ve Uluslararasılaşması Hakkında Kanun)
- Law 28/2022 (Startup Law) ile yapılan değişiklikler
- İspanya Göç İdaresi (Unidad de Grandes Empresas - UGE) uygulamaları
- İspanya Dışişleri Bakanlığı ve Konsolosluk uygulamaları
- İlgili ikincil mevzuat ve idari genelgeler
Startup Law ile birlikte, "uluslararası uzaktan çalışan" (international teleworker) kavramı İspanyol hukuk sistemine açık şekilde dâhil edilmiş ve bu kişilere özel oturum izni verilmesinin hukuki zemini oluşturulmuştur.
Bu düzenleme yalnızca göç politikası niteliğinde değildir.
Aynı zamanda;
- yabancı sermayeyi çekmek,
- yüksek gelir grubundaki profesyonelleri ülkeye kazandırmak,
- teknoloji sektörünü desteklemek,
- dijital ekonomi içerisinde İspanya'nın rekabet gücünü artırmak
amaçlarını da taşımaktadır.
Dolayısıyla başvuruların değerlendirilmesinde yalnızca şekli evrak kontrolü yapılmamakta; başvuru sahibinin gerçekten düzenlemenin hedef kitlesi içerisinde yer alıp almadığı da incelenmektedir.
Dijital Nomad Vizesinin Amacı
Başvuruların reddedilmesinin önemli nedenlerinden biri, başvuru sahibinin vizenin amacına uygun bir profil ortaya koyamamasıdır.
Kanunun amacı, yalnızca uzaktan çalışıyor görünen kişilere oturum vermek değildir.
İspanyol idaresi esasen şu profili hedeflemektedir:
- Uzaktan çalışması sürekli olan,
- Mesleki kariyeri belirli bir seviyeye ulaşmış,
- Düzenli gelir elde eden,
- Vergisel yükümlülüklerini yerine getiren,
- Dijital ekonomide faaliyet gösteren,
- İspanya ekonomisine dolaylı katkı sağlayacak kişiler.
Bu nedenle başvuru dosyasında yalnızca banka hesap hareketlerinin sunulması çoğu zaman yeterli değildir.
Başvurunun bütünlüğü içerisinde;
- mesleki geçmiş,
- şirket yapısı,
- çalışma modeli,
- sözleşmeler,
- hizmet ilişkileri,
- gelir akışı,
- faaliyetin sürdürülebilirliği
birlikte değerlendirilmektedir.
İyi hazırlanmış bir başvuru dosyası, yalnızca gerekli belgelerin ibraz edildiği bir dosya değil; başvuru sahibinin hukuki statüsünü ikna edici şekilde ortaya koyan bütüncül bir hukuki anlatıdır.
Lexada Avukatlık Bürosu olarak İspanya'da gerçekleşecek Dijital Nomad Vizesi alma süreçlerinde danışmanık hizmeti vermekteyiz. İspanya Barcelona'da yer alan yerel partnerlerimiz ile başvuru dosyaları konsolosluk ve noter işlemleri profesyonel şekilde takip edilebilmektedir.
