Kullanmama Nedeniyle Marka İptali: 5 Yıl Kuralı

Markanızı Kullanmazsanız Ne Olur? 5 Yıl Kullanmama Nedeniyle Marka İptali (2026)

Yıllar önce markanızı tescil ettirdiniz ama ürünlerinizi farklı bir isimle satıyorsunuz. Ya da tam tersi: e-ticarette kullanmak istediğiniz isim, yıllardır hiç kullanılmayan bir başkası adına tescilli görünüyor. İki durumda da sorunun cevabı aynı kurala dayanıyor: tescilli bir marka beş yıl kullanılmazsa iptal edilebilir.

Bu yazıda marka kullanma yükümlülüğünü, kullanmama nedeniyle marka iptalinin nasıl işlediğini ve bir tacir olarak bu kuraldan nasıl korunacağınızı ya da nasıl yararlanacağınızı sade bir dille anlatıyoruz.

Kısa Cevap: Marka 5 Yıl Kullanılmazsa Ne Olur?

Tescil tarihinden itibaren 5 yıl içinde haklı bir sebep olmadan Türkiye'de ciddi şekilde kullanılmayan marka, ilgili kişinin talebiyle iptal edilebilir.
Kullanıma kesintisiz 5 yıl ara verilmesi de aynı sonucu doğurur.
10 Ocak 2024'ten bu yana iptal talepleri mahkemeye değil, Türk Patent ve Marka Kurumu'na (TÜRKPATENT) yapılıyor.
İptal, yalnızca kullanılmayan mal ve hizmetler için de istenebilir. Yani marka tamamen değil, kısmen de iptal edilebilir.

Marka Kullanma Yükümlülüğü Nedir?

Marka tescili size bir isim üzerinde tekel hakkı verir. Kanun bu hakkın karşılığında sizden markayı gerçekten kullanmanızı bekler. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 9. maddesi bu yükümlülüğü düzenler.

Amaç basittir: Kullanılmayan markalar sicili gereksiz yere işgal etmesin ve gerçekten ticaret yapmak isteyenlerin önünü tıkamasın. Uygulamada, sadece başkalarına satmak için marka tescil ettirip bekleyen kişiler de bu kural sayesinde etkisiz hâle gelir.

Hangi kullanım "kullanım" sayılır?

Ciddi ve gerçek kullanım: Markanın, tescilli olduğu ürün veya hizmetler için piyasada gerçekten kullanılması gerekir. Sırf iptali önlemek için yapılan göstermelik tek bir satış genellikle yeterli görülmez.
Küçük farklarla kullanım: Markayı, ayırt edici karakterini değiştirmeyen küçük farklılıklarla kullanmanız da kullanım sayılır. Örneğin logonun rengini güncellemeniz gibi.
İhracat için kullanım: Markanın yalnızca ihracat amacıyla ürün veya ambalaj üzerinde kullanılması da kullanım kabul edilir.
Lisans alanın kullanımı: Markanızı sizin izninizle kullanan lisans alanın kullanımı, sizin kullanımınız sayılır.

Elektronik ticaret tacirleri için kritik nokta: Sınıflar

Markanız birçok sınıfta tescilli olabilir, ama siz yalnızca birkaçında satış yapıyor olabilirsiniz. Örneğin markanız giyim, çanta ve kozmetik için tescilli; siz ise yalnızca tişört satıyorsunuz. Bu durumda beş yılın sonunda çanta ve kozmetik için kısmi iptal talebiyle karşılaşabilirsiniz. Koruma, ancak kullandığınız alanlarda güçlü kalır.

Kullanmama Nedeniyle Marka İptali Nasıl Yapılır?

SMK'nın 26. maddesi, iptali Türk Patent ve Marka Kurumu'nun yetkisine bırakmıştır. Bu yetki kanunla yedi yıl ertelenmiş ve 10 Ocak 2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir. O tarihten önce iptal için mahkemede dava açmak gerekiyordu. Bugün süreç idari olarak, Kurum önünde yürüyor.

İptal talebi: İptalde menfaati olan kişi, her bir tescilli marka için ayrı bir talep formuyla TÜRKPATENT'e başvurur ve ücreti öder.
Marka sahibine bildirim: Kurum talebi marka sahibine bildirir. Marka sahibine cevap ve delillerini sunması için bir aylık süre tanınır.
Kullanım ispatı: Marka sahibi, markayı kullandığını veya kullanmamasının haklı bir sebebi olduğunu belgelerle ispatlamaya çalışır.
Kurum kararı: Kurum talebi tamamen kabul edebilir, tamamen reddedebilir ya da yalnızca bazı mal ve hizmetler için iptal kararı verebilir.
İtiraz ve dava: Karara karşı Kurum içinde itiraz edilebilir. Bu itiraz sonucunda verilen karara karşı da Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nde dava açılabilir.

İptal ücreti, Kurum ücreti ve emanet ücreti olarak iki kalemde tahsil edilir. Talep tamamen reddedilirse emanet ücreti marka sahibine, tamamen kabul edilirse talep sahibine geri verilir. Güncel ücret tutarları için TÜRKPATENT'in yayımladığı ücret tarifesine bakmanızı öneririz.

Son Dakika Kullanımı Markayı Kurtarır mı?

Birçok marka sahibi, iptal talebi geleceğini fark edince aceleyle satışa başlar. Kanun buna karşı bir önlem almıştır: Beş yıllık süre dolduktan sonra ve iptal talebinden önceki üç ay içinde, iptal talebinin yapılacağını öğrenerek başlanan ya da yeniden başlanan kullanım dikkate alınmaz.

Bu yüzden kullanımı düzenli tutmak, son anda kurtarmaya çalışmaktan çok daha güvenlidir.

"Haklı Sebep" Ne Demek?

Kullanmamanın sizin iradeniz dışında bir engelden kaynaklandığını ispatlarsanız iptal kararı verilmez. Örnekler:

Ürünün satışı için gereken ruhsat veya izin sürecinin uzaması
İthalat yasakları gibi resmi engeller
Markanız üzerinde süren ciddi bir uyuşmazlık nedeniyle piyasaya çıkamamanız

Sıradan ekonomik zorluklar, işlerin kötü gitmesi veya yatırımın ertelenmesi genellikle haklı sebep sayılmaz.

Kullanmamanın Diğer Sonuçları: İtiraz ve Davalarda "Kullanım İspatı"

Kullanmamanın sonucu yalnızca iptal değildir. Beş yıldan uzun süredir tescilli markanıza dayanarak:

Başkasının yeni marka başvurusuna itiraz ettiğinizde, karşı taraf sizden markanızı kullandığınızı ispatlamanızı isteyebilir (SMK 19/2).
Bir marka tecavüzü davası açtığınızda, davalı da kullanım ispatı talep edebilir.

Kullandığınızı ispat edemezseniz itirazınız veya davanız bu mal ve hizmetler bakımından sonuçsuz kalabilir. Yani kullanılmayan marka, kâğıt üzerinde var olsa da pratikte sizi korumaz. Marka tecavüzü davasında neleri talep edebileceğinizi blogumuzdaki ilgili yazımızda ayrıntılı anlattık.

Tacir Olarak Bu Kuraldan Nasıl Yararlanırsınız?

Kural iki taraflı işler. Kullanmak istediğiniz isim, yıllardır hiç kullanılmayan bir başkası adına tescilliyse:

Markanın tescil tarihini kontrol edin. Beş yıl dolmamışsa iptal talebi henüz mümkün değildir.
Piyasada, internette ve pazaryerlerinde markanın kullanılıp kullanılmadığını araştırın.
Hangi mal ve hizmetler için iptal isteyeceğinizi belirleyin. İhtiyacınız olan sınıflarla sınırlı bir talep çoğu zaman yeterlidir.
İptal talebini kendi marka başvurunuzla birlikte planlayın. İptal kesinleştiğinde isim sizin için açılmış olur.

Marka başvurunuz bu nedenle reddedildiyse Marka Başvurusu Reddedildiğinde Ne Yapmalısınız? yazımız da yol gösterici olacaktır.

Markanızı İptalden Korumak İçin Kontrol Listesi

Markayı tescildeki hâliyle veya ona çok yakın biçimde kullanın.
Satış yaptığınız ürünlerin, tescilli sınıflarla örtüştüğünü kontrol edin.
Marka adının geçtiği faturaları, irsaliyeleri ve satış kayıtlarını yıllara göre saklayın.
Pazaryeri mağaza kayıtlarını, reklam ve katalog çalışmalarını, sosyal medya paylaşımlarını tarihli olarak arşivleyin.
Lisans verdiyseniz lisans sözleşmesini ve lisans alanın kullanım belgelerini dosyanızda tutun.
Kullanmadığınız sınıflar için yeni bir iş planınız varsa bunu beş yıl dolmadan hayata geçirin.

Sıkça Sorulan Sorular

Marka kaç yıl kullanılmazsa iptal edilir?

Tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde kullanılmayan veya kullanımına kesintisiz beş yıl ara verilen marka, haklı bir sebep yoksa iptal edilebilir.

Marka iptal talebi nereye yapılır?

10 Ocak 2024'ten itibaren kullanmama nedeniyle iptal talepleri Türk Patent ve Marka Kurumu'na yapılır. Bu tarihten önce açılmış iptal davaları ise mahkemelerde sonuçlandırılır.

Markam iptal edilirse ne olur?

İptal edilen mal ve hizmetler bakımından marka korumanız sona erer. Bu alanlarda başkalarının aynı veya benzer markayı tescil ettirmesinin önü açılabilir.

Marka yenilemesi kullanma yükümlülüğünü ortadan kaldırır mı?

Hayır. Markanızı on yılda bir yenilemeniz koruma süresini uzatır, ama kullanmama nedeniyle iptal riskini ortadan kaldırmaz. İkisi ayrı yükümlülüklerdir.

Sadece internette satış yapmak kullanım sayılır mı?

Evet. Türkiye'deki tüketicilere yönelik gerçek ve düzenli online satışlar kullanım olarak değerlendirilir. Önemli olan, satışların ciddi olması ve belgelenebilmesidir.

Markanızı Kâğıt Üzerinde Bırakmayın

Marka tescili tek başına yeterli değil; korumanın devamı için markanın düzenli kullanılması ve bu kullanımın belgelenmesi gerekiyor. Aynı kural, yıllardır kullanılmayan bir markanın önünüzü tıkadığı durumlarda size de bir çıkış yolu sunuyor.

Lexada Hukuk ve Danışmanlık ofisi, marka ve patent hukuku alanında marka iptal talepleri, kullanım ispatı ve marka portföyü yönetimi konularında avukatlık ve danışmanlık hizmeti vermektedir. Dosyanızı değerlendirmek için iletişim sayfamızdan veya 0264 233 03 03 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın koşulları farklıdır.