Adapazarı'nda bir gıda üreticisi, Serdivan'da bir yazılım şirketi, Hendek'te bir mobilya atölyesi ya da Sapanca'da bir konaklama işletmesi... Sakarya'da faaliyet gösteren işletmelerin büyük bölümü, yıllar içinde emek vererek bilinir hâle getirdikleri bir isim kullanır. Ancak bu ismin hukuken korunması, ticaret siciline kayıt, vergi levhası veya tabela ile değil, marka tescili ile sağlanır.
Bu yazıda Sakarya'daki işletmelerin marka tescil sürecini başvurudan tescile kadar adım adım açıklıyor; yerel işletmelerin sıklıkla karşılaştığı coğrafi ad kullanımı, sınıf seçimi ve marka ihlali gibi konulara ilişkin hukuki çerçeveyi ortaya koyuyoruz.
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m. 7'ye göre marka koruması tescil yoluyla elde edilir. Tescil, marka sahibine aynı veya benzer bir işaretin, aynı veya benzer mal ve hizmetler için başkaları tarafından kullanılmasını yasaklama hakkı verir.
Uygulamada en sık karşılaşılan yanılgı, ticaret siciline kaydedilen unvanın veya yıllardır kullanılan bir tabelanın ismi koruduğu düşüncesidir. Ticaret unvanı yalnızca şirketin resmî adını korur; ürün ve hizmetlerde kullanılan isim için ayrıca marka tescili gerekir. Bu ayrımı Ticaret Unvanı ile Marka Arasındaki Fark yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.
Tescil edilmemiş bir isim, aynı ismi daha önce tescil ettiren bir başkasının itirazı veya ihtarnamesiyle karşılaşabilir. Bu durumda işletme, yıllarca yatırım yaptığı isimden vazgeçmek zorunda kalabilir. Bu riskin önlenmesinin en etkili yolu, ismi piyasaya sürmeden önce tescil başvurusunu yapmaktır.
Marka başvuruları, il veya ilçe bazında değil, merkezi olarak Türk Patent ve Marka Kurumu'na yapılır. Başvuru, EPATS (Elektronik Patent ve Marka Başvuru Sistemi) üzerinden e-Devlet şifresiyle çevrimiçi olarak gerçekleştirilir.
Bu nedenle "Sakarya'da marka tescili" ifadesi, Sakarya'da yerleşik bir gerçek veya tüzel kişinin TÜRKPATENT'e yaptığı başvuruyu ifade eder. Tescil edilen marka yalnızca Sakarya'da değil, Türkiye'nin tamamında korunur. Aynı şekilde, başka bir ilde tescil edilmiş bir marka da Sakarya'daki işletmeler bakımından bağlayıcıdır.
Kanunen zorunlu olmamakla birlikte, sürecin en belirleyici aşamasıdır. Kullanılmak istenen ismin aynısı veya benzeri daha önce tescil edilmiş ya da başvurusu yapılmış mı, TÜRKPATENT Marka Araştırma ekranından incelenebilir. Araştırmada yalnızca aynı yazılışa değil; okunuş, anlam ve görsel benzerliğe de bakılmalıdır. Benzer bir markanın varlığı, itiraz ve ret riskini önemli ölçüde artırır.
Marka, Nice Sınıflandırması'na göre belirlenen mal ve hizmetler için tescil edilir. Koruma, yalnızca başvuruda seçilen mal ve hizmetlerle sınırlıdır. Bu nedenle mevcut faaliyetlerin yanı sıra yakın gelecekte planlanan ürün ve hizmetlerin de dikkate alınması gerekir. Sınıf seçimine ilişkin ayrıntılı bilgi için Marka Tescili İçin Hangi Sınıf Seçilmeli? yazımızı inceleyebilirsiniz.
Başvuruda marka örneği (kelime, logo veya ikisinin birleşimi), başvuru sahibinin bilgileri ve mal-hizmet listesi yer alır. Başvuru ücretinin ödenmesiyle başvuru tamamlanır. Güncel ücretler TÜRKPATENT Marka İşlem Ücretleri sayfasında yayımlanmaktadır. Eksiksiz yapılan başvurunun tarihi, saati ve dakikası, aynı isim için yapılan sonraki başvurulara karşı öncelik sağlar.
Kurum önce başvurunun şekli yönden eksiksiz olup olmadığını, ardından markanın tescil edilebilirliğini inceler. Ayırt edici niteliği bulunmayan, yalnızca ürünü tanımlayan veya daha önce tescil edilmiş bir markanın aynısı olan işaretler bu aşamada reddedilebilir (SMK m. 5, m. 16).
İncelemeyi geçen başvuru Resmî Marka Bülteni'nde yayımlanır. Yayımdan itibaren iki ay içinde, hakkının zarar gördüğünü düşünen kişiler başvuruya itiraz edebilir (SMK m. 18). İtiraz gelmesi hâlinde başvuru sahibinden görüş istenir; bu aşamada sürelerin takibi büyük önem taşır.
İtiraz süresinin sonuçsuz geçmesi veya itirazların reddedilmesi üzerine tescil ücreti ödenir ve marka sicile kaydedilir. Sürecin ne kadar sürdüğüne ilişkin ayrıntılı değerlendirme için Marka Tescili Ne Kadar Sürer? yazımızı inceleyebilirsiniz.
Tescilli marka, başvuru tarihinden itibaren on yıl korunur ve onar yıllık dönemler hâlinde yenilenir. Yenileme talebi, koruma süresinin sona ermesinden önceki altı ay içinde yapılmalıdır; bu süre kaçırılırsa ek ücretle altı aylık ek süre tanınır (SMK m. 23). Tescilden sonra marka beş yıl boyunca ciddi biçimde kullanılmazsa iptal riski doğar; bu konu Kullanmama Nedeniyle Marka İptali yazımızda ele alınmıştır.
Yerel işletmelerin markalarında il, ilçe veya bölge adı kullanması yaygındır. Ancak yalnızca coğrafi kaynağı belirten veya esas unsuru coğrafi ad olan işaretler, ayırt edicilikten yoksun sayılarak tescil edilmeyebilir (SMK m. 5/1-c). Örneğin "Sapanca Et" veya "Adapazarı Mobilya" gibi bir ifade, tek başına tescil için genellikle yeterli değildir.
Coğrafi adın, ayırt edici bir kelime veya özgün bir logo ile birlikte kullanılması hâlinde tescil imkânı doğabilir. Ancak bu durumda koruma, ayırt edici unsur üzerinde yoğunlaşır; coğrafi ad üzerinde tek başına bir tekel hakkı elde edilemez.
Sakarya'nın, Sakarya Ure Tatlısı ve Adapazarı Kabağı gibi coğrafi işaret ile korunan ürünleri bulunmaktadır. Tescilli coğrafi işaretler, belirli şartlara uyan üreticilerin ortak kullanımına açıktır ve herhangi bir işletme tarafından münhasır marka olarak sahiplenilemez. Bu ürünlerle ilgili faaliyet gösteren işletmelerin, markalarını coğrafi işaretten ayrışan özgün bir unsur üzerine kurmaları gerekir. Tescilli coğrafi işaretler TÜRKPATENT Coğrafi İşaret Portalı üzerinden sorgulanabilir.
Sakarya'da uzun yıllardır faaliyet gösteren pek çok işletme, kurucunun soyadını veya aile lakabını marka olarak kullanır. Aile içinde birden fazla kişinin aynı isimle faaliyet göstermesi, ileride marka sahipliği uyuşmazlıklarına yol açabilir. Bu nedenle markanın kimin adına tescil edileceğinin aile veya ortaklar arasında yazılı olarak netleştirilmesi önerilir.
Türkiye'de yapılan tescil yalnızca Türkiye'de koruma sağlar. Yurt dışına ürün satan işletmelerin, hedef pazarlarda da koruma elde etmesi gerekir. Bu amaçla Madrid Protokolü kapsamında uluslararası marka başvurusu yapılabilir (SMK m. 14). Ayrıntılı bilgi TÜRKPATENT Uluslararası Marka Tescil Sistemi sayfasında yer almaktadır.
Türk Patent ve Marka Kurumu, 16 Eylül 2026 tarihli duyurusunda; kendisini marka vekili olarak tanıtan kişilerin telefonla aradığını, Kurumdan gönderilmiş izlenimi veren yazı ve faturalarla ücret talep edildiğini ve Kurumu taklit eden internet siteleri üzerinden "harç" veya "tescil bedeli" adı altında ödeme istendiğini bildirmiştir. Kurum, başvuru sahiplerinden telefonla ücret talep etmediğini belirtmektedir. Bu tür talepler karşısında ödeme yapılmadan önce Kurumun resmî kanallarından teyit alınması gerekir.
Tescilli markanın izinsiz kullanılması hâlinde marka sahibi; ihlalin durdurulmasını, tespitini, ihlal konusu ürünlere el konulmasını, maddi ve manevi tazminatı talep edebilir. Bu sürecin ilk adımı genellikle bir ihtarnamedir. Konuya ilişkin ayrıntılı bilgi Marka İhlali İhtarnamesi Geldi, Ne Yapmalı? yazımızda yer almaktadır.
Davanın nerede açılacağı bakımından SMK m. 156 iki önemli kural öngörür:
TÜRKPATENT kararlarına karşı açılacak davalarda ise yetkili ve görevli mahkeme, marka sahibinin yerleşim yerinden bağımsız olarak Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'dir (SMK m. 156/2).
Hayır. Başvuru, e-Devlet şifresiyle EPATS üzerinden çevrimiçi olarak yapılır. Sürecin tamamı elektronik ortamda yürütülebilir.
Evet. Marka tescili il bazında değil, Türkiye genelinde koruma sağlar. Başvurunun hangi ilden yapıldığı korumanın kapsamını etkilemez.
Evet. Ticaret unvanı şirketin resmî adını korur; ürün ve hizmetlerde kullanılan isim için marka tescili gerekir. Başkasına ait tescilli bir markanın ticaret unvanı olarak kullanılması marka hakkına tecavüz oluşturabilir (SMK m. 7/3-e).
Yalnızca coğrafi adı veya coğrafi ad ile ürün adını içeren işaretler genellikle tescil edilemez. Coğrafi adın ayırt edici bir kelime veya özgün bir logo ile birlikte kullanılması hâlinde tescil mümkün olabilir; ancak koruma ayırt edici unsur üzerinde yoğunlaşır.
Evet. Başvuru sahibi, başvuruyu kendisi yapabilir. Ancak ön araştırma, sınıf seçimi ve itiraz süreçlerinde yapılan hatalar, başvurunun reddine veya markanın dar kapsamda korunmasına yol açabileceğinden, sürecin hukuki destekle yürütülmesi riskleri azaltır.
Sakarya'daki işletmeler için marka tescili, yalnızca bir idari işlem değil, işletmenin en değerli varlıklarından birinin hukuki güvenceye alınmasıdır. Başvurunun doğru isimle, doğru kapsamda ve doğru zamanda yapılması, ileride doğabilecek itiraz, ihtarname ve dava süreçlerinin önüne geçer. Tescil sürecinin işletmenin büyüme planlarıyla birlikte değerlendirilmesi, markanın uzun vadeli korunmasını sağlar.
Sanayi işletmelerine yönelik tasarım, patent ve ticari sır korumasına ilişkin bilgi için Sakarya'daki Sanayi İşletmeleri İçin Marka, Tasarım ve Ticari Sır Koruması yazımızı inceleyebilirsiniz.
Lexada Hukuk ve Danışmanlık ofisi, Sakarya merkezli olarak tüm Türkiye'de marka ve patent hukuku alanında marka araştırması, marka başvurusu, itiraz, ihtarname ve dava süreçlerinde avukatlık ve danışmanlık hizmeti vermektedir. Markanızın değerlendirilmesi için iletişim sayfamızdan veya 0264 233 03 03 numaralı telefondan ofisimize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın koşulları farklıdır.