Galeriden satın aldığınız ikinci el aracın motorunda, şanzımanında veya elektronik aksamında birkaç hafta içinde arıza ortaya çıkabilir. Bu durumda galerinin "Araç ekspertizden geçti, artık sorumluluk size ait" şeklindeki yanıtı çoğu zaman hukuken doğru değildir. Mevzuat, galeriden yapılan ikinci el araç satışlarında belirli parçalar için zorunlu bir garanti öngörmekte, bunun yanında tüketicinin ayıplı maldan doğan haklarını da ayrıca korumaktadır.
Bu yazıda 3 ay / 5.000 km garantisinin hangi araçları ve hangi parçaları kapsadığını, arızanın hangi süre içinde giderilmesi gerektiğini, garantinin dışında kalan hâlleri ve garanti süresi dolduktan sonra başvurulabilecek yolları açıklıyoruz.
İkinci el motorlu kara taşıtı ticareti, Ticaret Bakanlığı tarafından çıkarılan ve 27 Ağustos 2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik ile düzenlenmektedir. Yönetmeliğin 17. maddesi, yetki belgesi bulunan işletmelerin (galeri, oto alım-satım işletmesi gibi) sattığı belirli araçlar için zorunlu bir garanti öngörür.
Bu garanti, galerinin kendi isteğine bırakılmış bir taahhüt değildir; yönetmelikten doğan bir yükümlülüktür. Satış sözleşmesine "garanti verilmemiştir" veya "araç olduğu gibi satılmıştır" şeklinde bir ifade eklenmesi, bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz. İşletmeler, yönetmelikte belirtilen kapsamın üzerinde ek garanti de verebilir (Yönetmelik m. 17/5).
Garantinin uygulanabilmesi için aşağıdaki şartların birlikte bulunması gerekir (Yönetmelik m. 17/1):
Üretici tarafından yenilenmiş ikinci el araçlarda garanti süresi daha uzundur: Satış tarihinden itibaren 1 yıl veya 20.000 km.
Aracı galeriden değil de bir şahıstan satın aldıysanız bu yönetmelik garantisi uygulanmaz. Bu durumda haklarınız Türk Borçlar Kanunu'nun ayıp hükümlerine göre değerlendirilir.
Aracın üretici veya ithalatçı garantisi hâlâ devam ediyorsa yönetmeliğin 17. maddesi uygulanmaz (m. 17/6). Bu araçlarda arızalar, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK) m. 56 kapsamındaki üretici garantisi çerçevesinde yetkili servis aracılığıyla giderilir.
Yönetmelik garantisi üç ana grubu kapsar:
Bu parçalarda garanti süresi veya kilometresi içinde ortaya çıkan arızaların giderilmesine ilişkin masraflar işletmeye aittir. İşletme, garanti kapsamındaki riskleri sigorta yaptırarak karşılayabilir; ancak sigorta şirketinin ödeme yapmaması, tüketiciye karşı sorumluluğu galeriden kaldırmaz.
Yönetmeliğin 18. maddesi, garantinin uygulanmayacağı durumları ayrıca sayar. Bunlardan uygulamada en sık karşılaşılanlar şunlardır:
Bu listenin uygulamadaki en önemli sonucu şudur: Galerinin "arıza kullanım hatasından kaynaklanıyor" savunması, kendiliğinden kabul edilmez. Yönetmelik, kullanım hatasının tespitinde Garanti Belgesi Yönetmeliği'nin 11. maddesine atıf yapar. Bu düzenlemeye göre kullanım hatası, azami tamir süresi içinde düzenlenen bir raporla belirlenmeli ve raporun bir nüshası tüketiciye verilmelidir. Tüketici bu rapora karşı, bilirkişi tespiti talebiyle tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurabilir.
Ekspertiz raporunda açıkça belirtilen arıza ve hasarlar garanti kapsamı dışındadır. Bu nedenle satın alma öncesinde raporun yalnızca özet sayfasına değil, tüm bölümlerine dikkatle bakılması önem taşır. Bununla birlikte, raporun aracın gerçek durumunu yansıtmadığı anlaşılırsa ekspertiz işletmesinin de sorumluluğu gündeme gelir (Yönetmelik m. 16/5). Galeriler, satıştan önceki 10 gün içinde düzenlenmiş bir ekspertiz raporu almakla yükümlüdür (m. 16).
Garanti kapsamındaki arızalar azami 45 iş günü içinde giderilmelidir (Yönetmelik m. 17/2). Sürenin başlangıcı iki şekilde belirlenir:
İl müdürlüğüne yapılacak başvuruya satış sözleşmesinin bir örneği ve arızaya ilişkin belgeler eklenmelidir.
Arızalı araç işletmeye veya onarım noktasına teslim edildiğinde işletme, iki nüsha teslim belgesi düzenleyerek bir nüshasını tüketiciye vermek zorundadır (Yönetmelik m. 17/3). Bu belgede asgari olarak şu bilgiler yer almalıdır:
Bu belge, 45 iş günlük sürenin başlangıcını ve şikâyetin içeriğini ispat eden temel delildir. Aracın belge alınmadan sözlü olarak bırakılması, ileride ispat güçlüğüne yol açabilir.
Hayır. Garanti kapsamındaki bir arıza nedeniyle aracın kullanılamadığı süre garanti süresine eklenir (Yönetmelik m. 17/4). Örneğin satışın ikinci ayında 20 gün serviste kalan bir aracın garanti süresi bu süre kadar uzar.
Vardır. Yönetmelik, ikinci el araç satışlarında tüketicilerin TKHK'dan doğan ayıplı mal haklarının saklı olduğunu açıkça belirtir (m. 17/8). Dolayısıyla 3 ay / 5.000 km garantisi, tüketicinin haklarının üst sınırı değil, asgari güvencesidir.
TKHK kapsamında öne çıkan hükümler şunlardır:
Aracın ayıplı olduğunun anlaşılması hâlinde tüketici, TKHK m. 11'de sayılan dört seçimlik haktan birini kullanabilir:
Ücretsiz onarım veya değişimin satıcı için orantısız güçlük doğurması hâlinde tüketici, sözleşmeden dönme veya bedel indirimi haklarından birini kullanabilir (m. 11/3). Seçimlik haklarla birlikte, Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca tazminat da talep edilebilir (m. 11/6). Örneğin arıza nedeniyle yapılan çekici, ikame araç veya ekspertiz masrafları bu kapsamda değerlendirilebilir.
Arızayı galeriye telefonla bildirmekle yetinmeyin. E-posta, kayıtlı elektronik posta (KEP), noter ihtarnamesi veya en azından tarih içeren yazılı mesajlarla bildirimde bulunun. Bildirimde aracın plakası, satış tarihi, satış anındaki ve güncel kilometre ile arızanın tanımı yer almalıdır.
Yetkili servis raporu, arıza tespit çıktıları (OBD kayıtları) ve gerekirse bağımsız ekspertiz raporu edinin. Arızanın garanti kapsamındaki bir parçada olduğunu gösteren teknik belge, uyuşmazlığın çözümünde belirleyici olur.
Galeri aracı teslim almaktan veya onarmaktan kaçınıyorsa, satış sözleşmesi ve arıza belgeleriyle birlikte bulunduğunuz ildeki Ticaret Bakanlığı il müdürlüğüne yazılı başvuru yapabilirsiniz. Bu durumda 45 iş günlük süre, il müdürlüğünün işletmeye yaptığı bildirim tarihinden başlar.
Uyuşmazlığın değeri 2026 yılı için 186.000 TL'nin altında ise tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur. Başvuru, e-Devlet üzerinden Tüketici Şikâyeti Uygulaması ile yapılabilir. Bu tutarın üzerindeki uyuşmazlıklarda ise dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (TKHK m. 73/A); anlaşma sağlanamazsa dava tüketici mahkemesinde görülür.
Yönetmelik, garantiyi "satış tarihinden itibaren üç ay veya beş bin kilometre" olarak tanımlar. Uygulamada bu iki sınırdan biri dolduğunda yönetmelik garantisinin sona erdiği kabul edilmektedir. Ancak garantinin sona ermesi, TKHK'dan doğan ayıp sorumluluğunu sona erdirmez.
Hayır. Yetki belgeli işletmeler, kapsamdaki araçların motor, şanzıman ve elektrik-elektronik sistemleri için yönetmelikten doğan garanti yükümlülüğü altındadır. Bunun yanında ayıp sorumluluğu ikinci el satışlarda en az bir yıldır.
Bu parçaların elektrik veya elektronik sistemin parçası olup olmadığı somut arızanın niteliğine göre değerlendirilir. Örneğin elektronik kontrol ünitesi kaynaklı arızalar elektrik-elektronik sistemler kapsamında değerlendirilebilirken, klima gazı dolumu gibi işlemler yönetmelik gereği garanti dışındadır.
Uygulamada bazı satışlar, galerinin aracılığıyla ancak araç sahibinin adına yapılmaktadır. Bu durumda işletmenin aracılık hizmeti verdiği ve yönetmelik kapsamındaki yükümlülükleri bulunup bulunmadığı belgeler üzerinden ayrıca incelenmelidir. Satış sürecinde galerinin rolünü gösteren tüm belgelerin saklanması önemlidir.
Bu durumda tüketici, TKHK m. 11'deki diğer seçimlik haklarına, yani sözleşmeden dönme veya bedel indirimine başvurabilir; uğradığı zararların tazminini de talep edebilir. İşletmenin yönetmelik yükümlülüğüne aykırı davranışı ayrıca Ticaret Bakanlığı denetimine konu olabilir.
Galeriden alınan ikinci el araçta kısa süre içinde ortaya çıkan arıza, tüketiciyi çaresiz bırakan bir durum değildir. 3 ay / 5.000 km garantisi ilk güvence katmanını, TKHK'daki ayıp hükümleri ise ikinci güvence katmanını oluşturur. Hak kaybı yaşanmaması için arızanın yazılı bildirilmesi, aracın teslim belgesiyle bırakılması ve sürelerin dikkatle takip edilmesi gerekir.
Kilometre düşürme, gizlenen hasar veya boya-değişen gibi diğer ayıp türleri için Kilometresi Düşürülmüş Araç Aldım, Ne Yapmalıyım? ve Gizli Ayıplı Araç Satın Alanların Hakları yazılarımızı, ayıplı araç uyuşmazlıklarında hukuki sürecin bütününe ilişkin olarak da Ayıplı Araç Avukatı: Dava Süreci Nasıl İşler? yazımızı inceleyebilirsiniz.
Lexada Hukuk ve Danışmanlık ofisi, Sakarya merkezli olarak tüm Türkiye'de ayıplı araç, galeri garantisi ve tüketici uyuşmazlıklarında avukatlık ve danışmanlık hizmeti vermektedir. Dosyanızın değerlendirilmesi için iletişim sayfamızdan veya 0264 233 03 03 numaralı telefondan ofisimize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın koşulları farklıdır.