Trendyol mağazanızın paneline giriyorsunuz ve en çok satan ürününüzün "fikri mülkiyet şikâyeti" nedeniyle yayından kaldırıldığını görüyorsunuz. Aynı hafta bir müşteri cayma süresi geçtikten sonra iade istiyor, bir başka satıcı da sizin ürün fotoğraflarınızla satış yapıyor. Kargo, kampanya ve stok derken hukuki sorunlar da birikmeye başlıyor.
Bu noktada çoğu satıcının aklına aynı soru geliyor: "Bir e-ticaret avukatına ihtiyacım var mı, varsa tam olarak ne yapacak?" Bu yazıda e-ticaret avukatının hangi işlerde devreye girdiğini, online satış yapan bir tacirin hangi kanunlara tabi olduğunu ve hangi durumlarda beklemenin size zaman ve para kaybettireceğini teknik ama sade bir dille anlatıyoruz.
E-ticaret, tek bir hukuk dalı değildir. Bir online mağaza aynı anda ticaret hukuku, tüketici hukuku, marka hukuku, reklam hukuku ve kişisel verilerin korunması hukukuyla iç içedir. E-ticaret avukatının işi, bu alanları satıcının günlük operasyonuyla birlikte ele almaktır.
Uygulamada en sık karşılaşılan işler şunlardır:
Büromuzun bu alandaki çalışma konularını E-Ticaret Hukuku sayfamızda bulabilirsiniz.
6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, kanun dilinde iki temel aktör tanımlar. Pazaryeri işleten platform "elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı", o platformda ya da kendi sitesinde satış yapan sizseniz "elektronik ticaret hizmet sağlayıcı"sınız.
Bu ayrım önemlidir. Kanuna göre aracı platform, kural olarak satıcının yayımladığı içerikten ve ürünün hukuka aykırılığından sorumlu değildir (m. 9/1). Bu da ürün sayfanızdaki her bilginin hukuki sorumluluğunun büyük ölçüde size ait olduğu anlamına gelir.
Kanun ayrıca sözleşme kurulmadan önce alıcıya hangi bilgilerin verilmesi gerektiğini sayar: tanıtıcı bilgileriniz, sözleşmenin kurulması için izlenecek teknik adımlar, veri girişindeki hataların nasıl düzeltileceği ve gizlilik kuralları gibi (m. 3).
İnternetten tüketiciye yapılan satışlar "mesafeli sözleşme"dir (6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 48). Satıcı için kritik kurallar şunlardır:
Bu son kural, eksik hazırlanmış bir ön bilgilendirme formunun neden pahalıya patlayabileceğini açıkça gösterir. Ürün sayfasında, ambalajda veya reklamda belirttiğiniz bir özelliğin üründe bulunmaması da ürünü ayıplı hâle getirebilir (m. 8).
Mağaza adınız, logonuz ve ürün isimleriniz Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) kapsamında korunabilir. Tescilsiz bir isimle büyümek, başka birinin o ismi tescil ettirmesi hâlinde tüm emeğinizi riske atar. Tescilli bir markaya benzer bir isim kullanmak ise marka hakkına tecavüz iddiasıyla karşılaşmanıza yol açabilir (SMK m. 7, m. 29). Benzerlik değerlendirmesinin nasıl yapıldığını Markam Başka Bir Markaya Benziyor mu? yazımızda ayrıntılı anlattık.
Ürün fotoğraflarınızın izinsiz kullanılması, yanıltıcı karşılaştırmalı ilanlar veya rakibin ürünlerinizi kötüleyen beyanları haksız rekabet oluşturabilir (TTK m. 54 vd.). Bu yollar, marka tescili olmayan durumlarda da koruma sağlayabilir.
Pazaryerine bir hak sahibi, fikri ve sınai mülkiyet hakkı ihlali iddiasıyla bilgi ve belgeye dayalı şikâyette bulunursa, platform ürünü yayından kaldırır ve durumu size ve hak sahibine bildirir. Siz de şikâyetin aksini gösteren bilgi ve belgelerle itiraz ederseniz, platform ürünü yeniden yayımlar (6563 s. Kanun m. 9/3).
Kanun, şikâyet ve itirazda tarafların açık kimlik ve adres bilgilerinin, ürün bilgilerinin ve gerekçelerin yer almasını ister. Tarafların mahkemeye ve idari mercilere başvurma hakları ise saklıdır.
Pratikte itirazın başarısı, sunduğunuz belgelerin kalitesine bağlıdır. Fatura zinciri, marka tescil belgesi, lisans sözleşmesi veya ürünün orijinalliğini gösteren yazışmalar burada belirleyicidir. Hesap tümüyle kapatıldıysa süreç farklı ilerler; bunu Trendyol ve Amazon'da Mağaza Kapatılması yazımızda ele aldık.
6563 sayılı Kanun'a 2022'de eklenen bir hükümle, bir elektronik ticaret hizmet sağlayıcı, yazılı veya elektronik ortamda olumlu irade beyanı almadıkça, ekonomik bütünlük içinde olmadığı kişilerin ETBİS'e kayıtlı alan adının ana unsurunu oluşturan tescilli markasını kullanarak çevrim içi arama motorlarında pazarlama ve tanıtım faaliyetinde bulunamaz (Ek m. 3/1).
Basitçe söylemek gerekirse: Markanız tescilliyse, alan adınızın ana unsuruysa ve ETBİS kaydınız varsa, rakibin bu markayı arama motoru reklamlarında anahtar kelime olarak kullanması bu hükme aykırı olabilir. Bu şartların her biri somut olayda ayrıca kontrol edilmelidir.
Tüketicilere gönderilen ticari elektronik iletiler için kural olarak önceden onay alınması gerekir. Onay yazılı olarak veya elektronik iletişim araçlarıyla alınabilir (6563 s. Kanun m. 6/1). Esnaf ve tacirlere ise önceden onay alınmadan ileti gönderilebilir (m. 6/2). İletinin içeriği alınan onaya uygun olmalı ve sizi tanıtan iletişim bilgilerini içermelidir (m. 7).
Kampanya ve indirim duyurularında ayrıca promosyonun niteliği ve katılım şartları açık ve anlaşılır olmalıdır (m. 5/1-b).
Hukuki destek ihtiyacı genellikle iki dönemde yoğunlaşır:
İhtarname aşaması için Size Marka İhlali İhtarnamesi Geldiyse, buybox sorunları için Trendyol Buybox Engelleme yazılarımıza göz atabilirsiniz.
Hukuken herkes "avukat" unvanını taşır; "e-ticaret avukatı" resmi bir unvan değildir. Bu ifade, avukatın pazaryeri, tüketici, marka ve kişisel veri gibi online satışla ilgili konularda çalıştığını anlatır. Seçim yaparken bu alanlardaki çalışma deneyimini sormanız yararlı olur.
6563 sayılı Kanun itiraz hakkını düzenler, ancak süreler ve usul ayrıntıları yönetmelik ile platformun kendi kurallarıyla belirlenir. Bu nedenle bildirimi aldığınız anda platform panelindeki süreyi kontrol etmeniz ve belgelerinizi hemen toplamanız gerekir.
Cayma hakkı konusunda gerektiği gibi bilgilendirilmediyse, tüketici 14 günlük süreyle bağlı değildir; ancak bu hak cayma süresinin bitiminden itibaren bir yıl içinde sona erer (TKHK m. 48/4). Ürün ayıplıysa ayrıca ayıplı mal hükümleri gündeme gelir.
Evet. Satış Instagram, WhatsApp veya kendi siteniz üzerinden de yapılsa, tüketiciyle uzaktan kurulan sözleşme mesafeli sözleşmedir. Marka, haksız rekabet ve kişisel veri kuralları da satış kanalından bağımsız olarak uygulanır.
6563 sayılı Kanun'a göre esnaf ve tacirlere önceden onay alınmadan ticari elektronik ileti gönderilebilir (m. 6/2). Tüketicilere gönderilecek iletiler için ise kural olarak önceden onay gerekir.
E-ticaret uyuşmazlıklarının büyük kısmı belge, ekran görüntüsü ve yazışma üzerinden yürüdüğü için görüşmeler ve dosya takibi çoğu zaman uzaktan yapılabilir. Duruşma gerektiren işlerde ise yetkili mahkemenin yeri önem taşır.
E-ticaret, satışı kolaylaştırdığı kadar hukuki riskleri de çoğaltır. Pazaryeri şikâyetleri, cayma ve iade uyuşmazlıkları, marka ve içerik ihlalleri, kampanya mesajları ve kişisel veriler ayrı ayrı kurallara tabidir. Bu kuralları işin başında doğru kurmak, sorun çıktığında ise ilk günlerde doğru belgelerle hareket etmek en etkili yoldur. Satıcı yükümlülüklerinin genel çerçevesi için E-Ticaret Sitelerinde Satıcıların Uyması Gereken Hukuki Kurallar yazımızı da okuyabilirsiniz.
Lexada Hukuk ve Danışmanlık ofisi, Serdivan/Sakarya merkezli olarak e-ticaret hukuku ile marka ve patent hukuku alanlarında; pazaryeri uyuşmazlıkları, marka tescili ve ihlalleri, sözleşme ve uyum süreçlerinde avukatlık ve danışmanlık hizmeti vermektedir. Bilgi almak için iletişim sayfamızı kullanabilir veya 0264 233 03 03 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın koşulları farklıdır.