Nafaka İndirimi ve Kaldırılması Davası

Nafaka İndirimi ve Kaldırılması Davası: Nafaka Hangi Durumlarda Azalır veya Sona Erer? (2026)

Boşanma kararıyla eski eşinize nafaka ödemeye başladınız. O günden bu yana çok şey değişti: işinizi kaybettiniz ya da emekli oldunuz, yeniden evlendiniz ve yeni bir çocuğunuz oldu. Öte yandan eski eşinizin düzenli bir işe girdiğini veya biriyle evliymiş gibi yaşadığını öğrendiniz. Sorunuz açık: "Bu nafakayı ödemeye devam etmek zorunda mıyım?"

Kanun, nafakanın koşullar değiştiğinde azaltılmasına veya tamamen kaldırılmasına imkân tanır. Ancak bu sonuç, çoğu durumda kendiliğinden doğmaz; mahkeme kararı gerekir. Bu yazıda nafaka indirimi ve kaldırılması davasının şartlarını, hangi durumlarda nafakanın kendiliğinden sona erdiğini ve Sakarya'da sürecin nasıl işlediğini anlatıyoruz.

Kısa Cevap

Yoksulluk nafakası, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar (TMK m. 176/3).
Alacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde nafaka ancak mahkeme kararıyla kaldırılır.
Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde nafaka azaltılabilir (TMK m. 176/4).
Çocuk için ödenen iştirak nafakası da durumun değişmesi hâlinde yeniden belirlenebilir veya kaldırılabilir (TMK m. 331).
Mahkeme kararı olmadan ödemeyi kendiliğinden kesmek, icra takibi ve başka hukuki sonuçlar doğurabilir.

Nafaka Hangi Durumlarda Kendiliğinden Kalkar?

Türk Medeni Kanunu'na göre irat biçiminde ödenmesine karar verilen yoksulluk nafakası, iki durumda kendiliğinden sona erer (TMK m. 176/3):

Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi,
Taraflardan birinin ölümü.

Bu durumlarda ayrıca bir dava açılmasına gerek olmadan nafaka yükümlülüğü sona erer. Ancak uygulamada nafaka icra yoluyla tahsil ediliyorsa, yeniden evlenmeyi gösteren nüfus kaydı ile durumun icra dairesine bildirilmesi gerekebilir. Aksi hâlde takip devam edebilir.

Hangi Durumlarda Nafaka Dava ile Kaldırılır?

Kanun üç durumu mahkeme kararıyla kaldırılma sebebi olarak sayar (TMK m. 176/3):

1. Fiilen evliymiş gibi yaşama

Nafaka alacaklısının resmi nikâh olmaksızın bir başkasıyla evli gibi birlikte yaşaması hâlinde nafaka kaldırılabilir. Kısa süreli bir arkadaşlık bu anlamda yeterli görülmeyebilir; birlikte yaşamanın süreklilik göstermesi ve evlilik benzeri bir ilişki olması aranır. Bu durum tanık beyanları, adres kayıtları ve benzeri delillerle ispatlanmalıdır.

2. Yoksulluğun ortadan kalkması

Yoksulluk nafakasının amacı, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşen eşin geçimini sağlamaktır. Nafaka alacaklısı düzenli ve yeterli bir gelir elde etmeye başlamışsa, örneğin sigortalı bir işte çalışıyorsa, miras veya başka bir yolla önemli bir mal varlığı edinmişse, nafakanın kaldırılması veya azaltılması gündeme gelebilir. Mahkeme, elde edilen gelirin alacaklıyı yoksulluktan kurtarıp kurtarmadığını somut olarak değerlendirir.

3. Haysiyetsiz hayat sürme

Kanunda yer alan bu sebep, nafaka alacaklısının toplumun genel ahlak anlayışıyla bağdaşmayacak bir yaşam sürmesini ifade eder. Uygulamada dar yorumlanır ve somut delillerle ispat edilmesi gerekir.

Nafaka Ne Zaman İndirilebilir?

Nafakanın tamamen kaldırılmasını gerektirmeyen ama dengeyi değiştiren durumlarda indirim istenebilir. Kanun, tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde iradın azaltılmasına karar verilebileceğini belirtir (TMK m. 176/4). Uygulamada indirim talebini destekleyen başlıca durumlar şunlardır:

Nafaka yükümlüsünün işini kaybetmesi, emekli olması veya gelirinin ciddi biçimde azalması,
Nafaka yükümlüsünün yeniden evlenmesi ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin artması,
Nafaka yükümlüsünün ağır bir hastalık nedeniyle çalışma gücünü kaybetmesi,
Nafaka alacaklısının gelirinin artması ancak yoksulluğunun tamamen ortadan kalkmaması.

Mahkeme, gelir kaybının nafaka yükümlüsünün kendi iradesiyle mi, yoksa elinde olmayan nedenlerle mi gerçekleştiğine de bakar. Nafakadan kaçınmak amacıyla işten ayrılmak, indirim talebini zayıflatabilir.

İştirak Nafakası İndirilebilir veya Kaldırılabilir mi?

Çocuk için ödenen iştirak nafakasında hâkim, durumun değişmesi hâlinde istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır (TMK m. 331). Örneğin velayetin size geçmesi veya çocuğun ergin olup eğitimini bitirmesi bu kapsamdadır. Ana ve babanın bakım borcu kural olarak çocuğun ergin olmasına kadar sürer; eğitimi devam eden ergin çocuk için ise eğitim sona erinceye kadar devam edebilir (TMK m. 328). Velayetin değiştirilmesi için Velayetin Değiştirilmesi Davası yazımıza bakabilirsiniz.

Sakarya'da Dava Nerede Açılır?

Nafakanın indirilmesi veya kaldırılması davası aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m. 2). Boşanmadan sonra açılan nafaka davalarında kanun, nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesini yetkili kılar (TMK m. 177). Bu nedenle eski eşiniz başka bir şehirde yaşıyorsa yetki konusunun dava açılmadan önce dikkatle değerlendirilmesi gerekir.

Nafaka Ödemeyi Kendiliğinden Kesebilir miyim?

Kanunda kendiliğinden kalkma sebebi olarak sayılan yeniden evlenme ve ölüm dışında, nafaka ancak mahkeme kararıyla kaldırılır veya azaltılır. Bu karar verilene kadar ödenmeyen nafaka borç olarak birikir ve icra yoluyla tahsil edilebilir. Nafaka borcunun ödenmemesinin ayrıca başka hukuki sonuçları da bulunmaktadır. Bu nedenle koşullar değiştiğinde ödemeyi kesmek yerine, gecikmeden dava açmak gerekir.

Nafaka İndirimi veya Kaldırılması Öncesi Kontrol Listesi

Nafakanın belirlendiği tarihten sonra ortaya çıkan değişikliği net olarak tanımlayabiliyor musunuz?
Kendi gelirinizdeki azalmayı bordro, işten çıkış belgesi veya emeklilik belgesiyle gösterebiliyor musunuz?
Karşı tarafın düzenli bir işte çalıştığına veya mal varlığı edindiğine dair bilgi ve belgeleriniz var mı?
Fiilen evliymiş gibi yaşama iddiasını destekleyecek tanık ve kayıtları belirlediniz mi?
Yeni bakım yükümlülüklerinizi (eş, çocuk) belgelerle gösterebiliyor musunuz?
Dava sonuçlanana kadar nafaka ödemelerine devam ediyor musunuz?

Sıkça Sorulan Sorular

Eski eşim asgari ücretle çalışmaya başladı, nafaka kalkar mı?

Düzenli bir gelir elde edilmesi, yoksulluğun ortadan kalkıp kalkmadığının değerlendirilmesinde önemli bir göstergedir. Ancak her gelir yoksulluğu otomatik olarak sona erdirmez; mahkeme gelirin miktarını ve alacaklının ihtiyaçlarını birlikte değerlendirir. Duruma göre nafakanın kaldırılmasına ya da indirilmesine karar verilebilir.

Yeniden evlendim, nafakam azalır mı?

Nafaka yükümlüsünün yeniden evlenmesi tek başına nafakayı kaldırmaz. Ancak yeni bakım yükümlülükleri mali durumunuzu değiştiriyorsa indirim talebinde dikkate alınabilir.

Nafaka kaldırılırsa daha önce ödediklerimi geri alabilir miyim?

Kural olarak kaldırma kararı geleceğe yöneliktir. Geçmişte ödenen nafakanın geri istenmesi ancak sınırlı durumlarda gündeme gelebilir ve somut olayın koşullarına göre değerlendirilir.

Süresiz nafakaya ilişkin AYM kararı benim nafakamı kaldırdı mı?

Anayasa Mahkemesi'nin "süresiz" ibaresine ilişkin iptal kararı 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecektir ve mevcut nafakaların nasıl etkileneceği yeni yasal düzenlemeye bağlıdır. Bu tarihe kadar nafaka kaldırma talepleri, bu yazıda anlatılan mevcut sebeplere dayanmalıdır. Ayrıntılar için Süresiz Nafaka Kaldırıldı mı? yazımıza bakabilirsiniz.

Dava ne kadar sürer?

Süre, mahkemenin iş yüküne, tarafların gelir araştırmasına ve tanık dinlenip dinlenmeyeceğine göre değişir. Bu nedenle kesin bir süre vermek mümkün değildir; ancak gecikmeden dava açmak, kararın etkili olacağı tarihi öne çeker.

Sonuç

Nafaka, tarafların belirli bir andaki koşullarına göre belirlenir. Koşullar değiştiğinde kanun, nafakanın azaltılmasına veya kaldırılmasına imkân tanır; ancak bu sonuç çoğu durumda mahkeme kararı gerektirir. Değişikliği belgelemek ve ödemeleri keserek risk almadan dava yoluna gitmek, sürecin sağlıklı ilerlemesi için önemlidir. Nafaka alan tarafın haklarını görmek için Nafaka Artırım Davası yazımızı da okuyabilirsiniz.

Lexada Hukuk ve Danışmanlık ofisi, Serdivan/Sakarya'da boşanma ve aile hukuku alanında; nafaka indirimi ve kaldırılması, nafaka artırımı, velayet ve boşanma uyuşmazlıklarında avukatlık ve danışmanlık hizmeti vermektedir. Bilgi almak için iletişim sayfamızı kullanabilir veya 0264 233 03 03 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın koşulları farklıdır.