Marka başvurusu yapmaya karar verdiniz ve bir soruda takıldınız: İsmi mi tescil ettireyim, logoyu mu? Grafik tasarımcıya yüklü bir ücret ödediniz, logonuz renkli ve özenli. Öte yandan müşterileriniz sizi isminizle arıyor, pazaryerinde de mağaza adınızla görünüyorsunuz.
Bu tercih, ileride markanızı ne kadar geniş koruyabileceğinizi doğrudan etkiler. Yanlış seçim, birinin isminizi farklı bir logo ile kullanmasına karşı elinizi zayıflatabilir. Bu yazıda kelime markası, şekil markası ve ikisinin birleşimi olan markaları karşılaştırıyor, hangi durumda hangisinin daha uygun olabileceğini anlatıyoruz.
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK), markanın kişi adları dahil sözcükler, şekiller, renkler, harfler, sayılar, sesler ve malların veya ambalajlarının biçimi gibi her türlü işaretten oluşabileceğini düzenler (SMK m. 4). İki şart vardır:
Uygulamada en sık karşılaşılan türler kelime markası, şekil markası ve birleşik markadır.
Kelime markası, yalnızca harf ve sözcüklerden oluşan, özel bir yazı karakteri veya renk içermeyen markadır. Burada korunan şey ismin kendisidir.
İsminiz ayırt ediciyse kelime markası genellikle güçlü bir seçimdir. Çünkü logonuzu zamanla yenileseniz bile isim korunmaya devam eder. Başkası aynı ismi farklı bir yazı tipiyle veya farklı bir logoyla kullanırsa, karşı çıkmanız daha kolay olabilir.
Örneğin (varsayımsal): “Zeytinsu” adıyla doğal sabun satıyorsunuz ve ismi kelime markası olarak tescil ettirdiniz. Bir rakip, tamamen farklı bir logo ile “Zeytinsu” adıyla sabun satmaya başlarsa, tescilinizin kapsamı ismin kendisini içerdiği için daha rahat hareket edebilirsiniz.
Şekil markası, bir çizim, sembol veya figürden oluşur. Logonuzdaki görsel unsur kendi başına akılda kalıcıysa ve müşteriler sizi o simgeyle tanıyorsa, şekil markası önem kazanır.
Şekil markası özellikle şu durumlarda faydalıdır:
Birleşik marka, kelime ve şekil unsurlarını birlikte içerir. Küçük işletmelerin en sık tercih ettiği yol budur. Tek başvuru ile hem isim hem logo sicile girmiş olur.
Ancak birleşik markada koruma, işaretin bütünü üzerinden değerlendirilir. Benzerlik incelemesinde hangi unsurun baskın olduğu ve tüketicide bıraktığı genel izlenim önem kazanır. Bu nedenle birleşik tescil, ismi tek başına tescil ettirmek kadar net bir koruma sağlamayabilir. Benzerlik değerlendirmesini karıştırılma ihtimali yazımızda anlattık.
Ürünün cinsini, kalitesini veya özelliğini anlatan ifadeler ayırt edici kabul edilmeyebilir (SMK m. 5/1-b, c). Örneğin bir pastanenin yalnızca “Taze Pasta” ismini tescil ettirmesi zordur.
Böyle bir ismi özgün bir logo ile birlikte başvurmak bazen tescil imkânı doğurabilir. Ancak bu durumda koruma, çoğunlukla logonun ayırt edici unsurlarına dayanır. Rakiplerin aynı tanımlayıcı ifadeyi kullanmasını engellemek ise genellikle mümkün olmaz. Kullanım sonucu ayırt edicilik kazanılması istisnası saklıdır (SMK m. 5/2).
Başvuruda sunduğunuz marka örneği, korumanın konusunu belirler (SMK m. 11). Renk, markanızın ayırt edici bir parçasıysa ve hep aynı renklerle kullanıyorsanız, renkli başvuru mantıklı olabilir.
Ancak renklerinizi ileride değiştirmeyi düşünüyorsanız, bu tercihin koruma kapsamına etkisini başvurudan önce değerlendirmeniz önerilir. Kullanımın tescilli işaretten ne kadar farklılaştığı, ileride kullanım ispatında da önem kazanabilir. Kanun, markanın ayırt edici karakteri değiştirilmeden farklı unsurlarla kullanılmasını da kullanım sayar (SMK m. 9/2-a).
Logonuzu bir tasarımcıya yaptırdıysanız, tasarım üzerindeki hakların size geçtiğini gösteren yazılı bir sözleşme bulunması önemlidir. Başkasına ait telif hakkını içeren marka başvurularına, hak sahibinin itirazı üzerine ret kararı verilebilir (SMK m. 6/6). İnternetten indirilen hazır şablonlar da benzer riskler taşıyabilir.
Pazaryerinde veya sosyal medyada satış yapan işletmeler için ismin önemi genellikle daha büyüktür. Çünkü müşteriler sizi arama çubuğuna isminizi yazarak bulur. Logo ise ürün görsellerinde ve ambalajda ikinci planda kalabilir.
Ayrıca pazaryerlerinin marka koruma süreçlerinde, satıcı adı veya ürün başlığındaki isim üzerinden işlem yapılması yaygındır. Bu nedenle e-ticaret satıcıları için ismin kelime markası olarak korunması çoğu zaman pratik bir avantaj sağlar. Başkası isminizi kendi ürün başlığında kullandığında, tescilinizin kapsamı ismin kendisini içerdiği için şikâyet sürecini daha net yürütebilirsiniz.
Fiziksel mağazası olan, ürünlerini rafta satan veya ambalajı ile öne çıkan işletmelerde ise logonun ve ambalaj görünümünün korunması da aynı derecede önemli olabilir. Burada karar, müşterinin sizi neyle tanıdığına göre verilmelidir. Örneğin (varsayımsal): Bir kahve dükkanı müşterileri tarafından bardak üzerindeki simgeyle tanınıyorsa, bu simgenin ayrıca şekil markası olarak tescili düşünülebilir.
Hayır, zorunlu değildir. Ancak iki ayrı tescil, iki unsuru da bağımsız olarak korur. Bütçe sınırlıysa önceliği, işletmenizi en çok tanıtan unsura vermek mantıklı olabilir.
Tescil kendiliğinden geçersiz olmaz. Ancak yeni logo, tescilli işaretten ayırt edici karakteri değiştirecek kadar farklıysa, yeni logonun ayrıca tescil ettirilmesi gerekebilir.
Başvuru yapıldıktan sonra marka örneğinin esasını değiştirmek genellikle mümkün değildir. Bu nedenle logonun son halini başvurudan önce netleştirmek gerekir.
Standart karakterlerle yapılan kelime markası başvurusunda koruma ismin kendisine yöneliktir. Özel bir yazı tipi veya stilize yazım kullanırsanız, işaret şekil unsuru içeren bir marka olarak değerlendirilebilir.
Süre, itiraz olup olmamasına göre değişir. Ayrıntıları marka tescili kaç ayda çıkar yazımızda anlattık.
Logo mu, isim mi sorusunun tek bir doğru cevabı yoktur. İsminiz ayırt ediciyse kelime markası genellikle daha geniş bir koruma sağlar. Logonuz kendi başına tanınıyorsa şekil markası da önem kazanır. Birleşik marka pratik bir çözümdür ama koruma kapsamını iyi anlamak gerekir. Karar vermeden önce isminizin ayırt ediciliğini ve markanızı nasıl kullandığınızı birlikte değerlendirmek en sağlıklı yoldur.
Lexada Hukuk ve Danışmanlık ofisi, marka ve patent hukuku alanında Serdivan/Sakarya merkezli olarak marka stratejisi, araştırma, başvuru ve itiraz süreçlerinde avukatlık ve danışmanlık hizmeti vermektedir. Bize iletişim sayfamızdan veya 0264 233 03 03 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın koşulları farklıdır.