Instagram’da iki yıldır aynı kullanıcı adıyla satış yapıyorsunuz. Takipçileriniz sizi bu isimle tanıyor, kargo paketlerinizde ve faturalarınızda da aynı isim yazıyor. Bir gün mesaj kutunuza bir avukatlık bürosundan yazı düşüyor ya da hesabınız “marka hakkı ihlali” bildirimiyle kısıtlanıyor. Meğer kullandığınız isim, başka bir firma adına tescilli bir markaymış.
Bu durumda ilk tepki genellikle “Ben bu ismi daha önce kullanıyordum” olur. Bu itiraz bazen haklıdır, bazen değildir. Sonucu belirleyen; tarihler, kullandığınız mal ve hizmetler ve elinizdeki belgelerdir. Bu yazıda, hesap adınız başkasının tescilli markasıyla çakıştığında hangi adımları atmanız gerektiğini sırasıyla anlatıyoruz.
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK), marka sahibine, markasının izinsiz kullanımını engelleme hakkı verir (SMK m. 7/2). Kanun, bu kullanım biçimlerini tek tek sayar. Bunlardan biri doğrudan internetle ilgilidir.
Buna göre işaretin aynısının veya benzerinin internet ortamında ticari etki yaratacak biçimde alan adı, yönlendirici kod, anahtar sözcük ya da benzeri biçimlerde kullanılması yasaklanabilir. Bunun için kullanan kişinin o işaret üzerinde bir hakkı veya meşru bağlantısı olmaması gerekir (SMK m. 7/3-d).
Satış yapılan bir Instagram hesabının adı, uygulamada bu “benzeri biçimler” arasında değerlendirilebilir. İşaretin işletme adı olarak kullanılması da ayrıca sayılan haller arasındadır (SMK m. 7/3-e). Yani kullanıcı adınız aynı zamanda mağaza adınızsa, konu ciddiyet kazanır.
Marka koruması, markanın tescil edildiği mal ve hizmetlerle bağlantılıdır. Kural olarak ihlal için iki şart birlikte aranır: işaretler aynı veya benzer olmalı ve ürünler aynı veya benzer olmalıdır. Bu ikisi birlikte karıştırılma ihtimali doğurmalıdır (SMK m. 7/2-b). Karıştırılma ihtimali, tüketicinin iki işletmeyi birbirine karıştırabilmesi veya aralarında bağlantı olduğunu düşünmesi demektir.
Örneğin (varsayımsal): Tescilli marka hırdavat ürünleri için alınmışsa, aynı isimle el yapımı takı satan bir hesap için tablo farklı değerlendirilebilir. Ancak markanın Türkiye’de tanınmış olması hâlinde, farklı ürünlerde bile koruma genişleyebilir (SMK m. 7/2-c). Benzerlik değerlendirmesini karıştırılma ihtimali yazımızda ayrıntılı anlattık.
Marka sahibi, tecavüzün tespitini, durdurulmasını ve zararın giderilmesini mahkemeden isteyebilir. Uygulamada süreç çoğu zaman bir ihtarname veya platform şikâyetiyle başlar. Dava aşamasında ihtiyati tedbir de istenebilir (SMK m. 159). İhtiyati tedbir, dava sürerken kullanımın geçici olarak durdurulması gibi önlemler anlamına gelir.
Bilerek taklit ürün satma gibi ağır hallerde cezai sorumluluk da gündeme gelebilir (SMK m. 30). Ancak yalnızca hesap adının benzer olması ile taklit ürün satmak aynı şey değildir. Her dosya kendi koşullarıyla değerlendirilir.
Size bir ihtarname geldiyse, ilk günlerde neler yapmanız gerektiğini marka ihlali ihtarnamesi geldiyse yazımızda adım adım anlattık.
Önceki kullanım, en güçlü savunma kozlarınızdan biridir. Ama bunun işe yaraması için kullanımın gerçekten önce başlamış ve ticari nitelikte olması gerekir.
Başvuru tarihinden önce tescilsiz bir marka veya ticarette kullanılan bir işaret üzerinde hak elde etmiş kişi, sonraki başvuruya itiraz edebilir (SMK m. 6/3). İtiraz, başvurunun Resmi Marka Bülteni’nde yayımlanmasından itibaren iki ay içinde, yazılı ve gerekçeli olarak yapılmalıdır (SMK m. 18). Bu sürenin içinde ücretin de ödenmesi gerekir.
Tescil tamamlanmışsa, aynı gerekçelerle mahkemeden markanın hükümsüzlüğü istenebilir (SMK m. 25). Başvuru sizin kullanımınızı bilerek, sizi saf dışı bırakmak için yapıldıysa kötü niyet iddiası da değerlendirilebilir (SMK m. 6/9). Konuyu tescilsiz markaların korunması yazımızda ayrıca ele aldık.
Dikkat: Marka sahibi, sonraki tarihli bir markanın kullanıldığını bildiği hâlde beş yıl üst üste sessiz kalırsa, sonraki marka kötü niyetli değilse hükümsüzlük talebinde bulunamaz (SMK m. 25/6). Sessizlik her iki taraf için de sonuç doğurabilir.
Tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde ciddi şekilde kullanılmayan marka iptal edilebilir (SMK m. 9). Karşı tarafın markası yıllardır kâğıt üzerinde duruyorsa bu ihtimal de araştırılmalıdır. Ayrıntılar için kullanmama nedeniyle marka iptali yazımıza bakabilirsiniz.
Size gelen yazıda bir marka numarası varsa, bunu Türk Patent’in Marka Araştırma ekranında sorgulayın. Kontrol etmeniz gereken bilgiler şunlardır:
Sınıf ve mal listesinin ne anlama geldiğini anlamak için Nice Sınıflandırması sayfasından yararlanabilirsiniz.
Bazen en sağlıklı çözüm, yeni bir isimle yola devam etmektir. Bu durumda aynı sorunu tekrar yaşamamak için yeni ismi seçmeden önce sicil araştırması yapmanız önerilir. Yeni isim, eski isme ve karşı tarafın markasına benzer olmamalıdır. Aksi hâlde yeni ismin de aynı itirazla karşılaşma riski vardır.
Yeni ismi belirledikten sonra marka başvurusunu geciktirmeyin. Başvuruyu, sattığınız ürünlerin bulunduğu sınıflarda ve çevrim içi satış faaliyetinizi kapsayacak şekilde planlayın. Geçiş döneminde takipçilerinizi isim değişikliğinden haberdar etmek, müşteri kaybını da azaltır. Eski hesaptaki kullanım delillerinizi ise silmeden saklayın; ileride bir tazminat talebiyle karşılaşırsanız bu kayıtlar önem taşıyabilir.
Her zaman değil. İsim değişikliği ileriye dönük riski azaltır. Ancak geçmiş kullanım nedeniyle tazminat talebi gündeme gelebilir. Değişiklik yapmadan önce önceki kullanım haklarınızı değerlendirmeniz önerilir.
Platformun kendi itiraz mekanizmasını kullanabilirsiniz. Bunun yanında hukuki durumunuzu netleştirmek, platforma sunacağınız açıklamayı da güçlendirir. Tescilli bir markanız varsa belge numarasını belirtmek önemlidir.
Vergi kaydı veya ticaret unvanı, marka tescili yerine geçmez. İşaretin ticaret unvanı veya işletme adı olarak kullanılması da marka sahibi tarafından engellenebilir (SMK m. 7/3-e). Farkı ticaret unvanı ile marka yazımızda anlattık.
Kişinin kendi adını dürüstçe ve ticari hayatın olağan akışı içinde kullanması marka sahibi tarafından engellenemez (SMK m. 7/5-a). Ancak ad, başkasının markasını çağrıştıracak biçimde kullanılıyorsa bu istisna tartışmalı hale gelebilir.
Sicil kaydındaki başvuru tarihini, kendi ilk ticari kullanımınızın tarihiyle karşılaştırın. İlk kullanımınızı gösteren tarihli belgeler bu karşılaştırmada belirleyicidir.
Instagram kullanıcı adınızın başkasının tescilli markasıyla çakışması, her zaman hesabınızı kaybedeceğiniz anlamına gelmez. Belirleyici olan; tarihler, ürünler arasındaki ilişki ve kullanımınızı ne kadar iyi belgeleyebildiğinizdir. İlk adım, sicili incelemek ve delillerinizi güvenceye almaktır. Uzun vadeli çözüm ise kendi markanızı tescil ettirerek benzer sorunların önüne geçmektir.
Lexada Hukuk ve Danışmanlık ofisi, marka ve patent hukuku alanında Serdivan/Sakarya merkezli olarak e-ticaret ve sosyal medya satıcılarına marka tescili, itiraz, hükümsüzlük ve ihlal süreçlerinde avukatlık ve danışmanlık hizmeti vermektedir. Bize iletişim sayfamızdan veya 0264 233 03 03 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın koşulları farklıdır.